21.06.2018 Vezirköprü'nün Sanal Alemde Adresi

Vezirköprü Yeryüzü Şekilleri

Vezirköprü Yeryüzü Şekilleri

YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ

Vezirköprü’nün ilk bakışta yükselti ve yer şekilleri bakımından farklı iki bölümden meydana geldiği görülür. Bunlar, yüksek sahalara karşılık gelen çevre dağlık alanlar ile alçak kesimlere karşılık gelen havza tabanı düzlükleridir. Ayrıca bu iki oluşum arasında ilçenin güneyinde izlenebilen basamaklı bir yapı arz eden birden fazla aşınım düzlükleri vardır.

esenköy_mağarası_2

Dağlık Alanlar

a)Kuzeydeki Dağlık Alanlar: Kuzey Anadolu Dağları, Orta Karadeniz Bölümü’nde hem yükseltilerini bir ölçüde kaybetmekte hem de hemen kıyıdan itibaren yükselmeyip içerilere doğru genişçe bir alana açılmaktadır. İlçenin kuzey kesimini kaplayan dağlık saha ufki olarak dalgalı bir görünümden çok bir aşınım düzlüğü özelliği gösterir.

Kızılırmak’ın her iki tarafında yay şeklinde uzanış gösteren Kuzey Anadolu Dağları’ nın bu ilk sıraları doğuda Canik Dağları, batıda ise Küre(İsfendiyar) Dağları’dır. Bu dağların uzanışı kuzeybatı-güneydoğu yönündedir. İlçenin kuzeyinde belirtilen bu dağlık sahada başlıca Dedem Tepesi(1162m), Hamurcu tepesi(1111m), Yund Dağı(1194m), Sıralı Dağı(1162m) uzanış göstermektedir.1000 metrenin altına düşmeyen bu doruklar aynı zamanda kuzeyde Bafra ilçesini Vezirköprü’den ayırmaktadır.

b)Güneydeki Dağlık Alanlar: Güneydeki dağlık sahanının en önemli kütlelerinden biri Tavşan Dağı, diğeri ise bir anlamda onun batıya doğru uzantısı olan Dip Dağı’dır.

Tavşan Dağı, Vezirköprü’ nün güneyinde yer alan ve Merzifon ile Vezirköprü havzasını ayıran doğal bir sınırdır. Doruk noktaları 1900 metreyi bulan dağın uzanışı güneydoğu-kuzeybatıdır. Bu uzanışıyla Kuzey Anadolu dağ silsilesine benzerlik gösterir.

Dip Dağı, Kale Tepesi’nin batısından itibaren çevreye hâkim bir görünüm arz eder. Tavşan Dağı’nın batıya doğru bir devamı niteliğinde olan dağ, 1479 metrelik bir yükseltiye sahiptir.

 

kunduz yaylasıKunduz Dağı Dip Dağı’nın devamı gibi görünmekte olup ortalama yükseltisi 1500–1600 metreler arasındadır. Doğu batı uzanımı gösteren dağın zirvesi ise 1791 metredir.

 

c)Batıdaki Dağlık Alanlar: Buradaki dağların ortalama yükseltileri 1000 m civarındadır. Asarcık Tepesi(1092m), Gölünkaşı Tepesi(933m), Küresırtı Tepe(1049m), Eğrikale Tepesi(1082m), Çaltı Kayası Tepe(680m) bu dağlık alanı oluşturur. Bu bölge yükseltileri gerek jeolojik gerekse oluşum bakımından Kunduz Dağı’na benzer özellikler sergilemektedir. Buralarda oldukça arızalı, akarsularla parçalanmış, faylarla desteklenen bir topografya hâkimdir.

d)Doğudaki Dağlık Alanlar: Aladağ ve Sıralıdağ Vezirköprü’nün doğusunda yer almaktadır. En yüksek tepesi Aladağlar üzerinde Killik Tepe(1194m) ile Çakıralan(1226m) Tepesi’dir

 

Vezirköprü Ovası: Vezirköprü ilçe merkezine yakınlığı ve ilçe sınırları nedeniyle Vezirköprü Ovası adı verilmesi uygun görülmüştür. Ova 350metre ve daha aşağı yükseltilerde yer almaktadır. İncesu, İnkaya, Örencik, Avdan, Adatepe, Yağınözü köyleri ve arazilerini içine alan bir sahayı kapsamaktadır. Ovanın meyli güneyden kuzeye doğru gelişmiştir. Ovalık saha Çayözü Deresi, Çorakdere ve kolları tarafından hafifçe yarılmıştır. Bu akarsular kaynağını yakın çevredeki tepelik sahadan almakta olup küçük ve süreksiz akarsulardır.

kanyon1

Akarsular

Vezirköprü’de geçici ve sürekli olmak üzere irili ufaklı çok sayıda akarsu bulunmaktadır. Bu akarsuların en önemlileri başta Istavloz Çayı olmak üzere, Esenli Çayı, Uluçay, Kürtler Çayı ve Göl Çayı’dır. Vezirköprü ve yakın çevresinin suları Kızılırmak’ın iki büyük kolu tarafından drene(boşaltma) edilmektedir. Bunlar yaklaşık olarak kuzeye doğru akan Akçay ile kuzeydoğu yönlü Gölçay-Kürtler Çayı’dır

Istavloz Çayı, Tavşan Dağı’ndan kaynağını alır. Duruçay Köyü’nden itibaren akarsu yatağını nispeten genişletir. Kale-Kuşçular Köyü’ne kadar Kuyma Deresi diye bilinen akarsu, Köprübaşı mevkiinde Bakırçay ile birleşmek suretiyle Istavloz Çayı adını alır.Varadoy Boğazı’ndan geçip Kayalı Boğazı önlerinde Esenli ve Uluçay ile birleşen Istavloz Çayı, Akçay vasıtası ile Altınkaya Baraj Gölü’ne sularını boşaltır.Vezirköprü’nün en geniş akarsu havzasına sahip olması nedeniyle yatağında sürekli su taşıyan tek akarsuyudur.

Uluçay, Çalışınkaya Tepesi ile Kındıralıgöl Tepe eteklerinden doğar. Kılıçgüney Köyü’ne kadar Sokullu Deresi diye bilinen, Esenköy’den itibaren Uluçay adı ile güney-kuzey yönünde akan akarsu, Kayalı bahçeliği mevkiinde Esenli Çayı ile birleşerek 1,5 km ötede Akyalı Boğazında Istavloz Çayı’na katılır.

Esenli Çayı, Kale Tepesi (1394m) eteklerinden kaynağını alan diğer bir akarsudur. Karaböcük Deresi adıyla bilinen akarsu, Başalan Köyü’nden itibaren doğu-batı yönünde akar. Aydınlı-Bektaş köyleri arasında düz bir hat boyunca Esenli Çayı KAF(Kuzey Anadolu Fayı) içinde akmaktadır. Kayalı bahçeliği mevkiine geldiğinde Uluçay ile birleşerek Kayalı Boğazı’nda Istavloz Çayı’na katılır.

Kürtler Çayı, Vezirköprü’nün dışında batıda Çaldağ’dan(1732m) kaynağını alır. Akarsu, Öğürlü Köyü’nden Beşpınar-Saraylı faylarının denetiminde, Saraylı Köyü civarında geniş alüvyon tabanlı vadi içerisinde Altınkaya Baraj Gölü’ne sularını boşaltır.

Gölçayı ise Vezirköprü’nün batısında olup Kunduz Dağı’nın doğu yamaçlarından kaynağını almaktadır. Gölköy ve Beşpınar köylerinden geçen çay, Beşpınar fayına yerleşerek Saraylı Köyü yakınlarından sularını Altınkaya Baraj Gölü’ne boşaltır.

Kızılırmak, Sivas yakınlarındaki Kızıldağ’dan doğup İç Anadolu bölümünde büyük bir yay çizdikten sonra Vezirköprü’de Samsun il sınırları içine girer ve Bafra ilçesinin 2 km batısından geçtikten sonra Bafra Burnu’ndan Karadeniz’e dökülür. En fazla suyu nisan- temmuz arasında taşır. Sonbaharda ise suları oldukça azalır.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin
BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ